मेलबर्न, २९ जेठ (रासस/सिन्ह्वा) । अस्ट्रेलियामा गरिएको एक दशक लामो अध्ययनले दैनिक दुई घण्टाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्ने किशोरकिशोरीहरूमा डिप्रेसनलगायत मानसिक स्वास्थ्य समस्याको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने देखाएको छ।
अस्ट्रेलियाको मर्डोक चिल्ड्रेन्स रिसर्च इन्स्टिच्युट (एमसीआरआई) ले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको विज्ञप्तिअनुसार १२ देखि १८ वर्ष उमेर समूहका किशोरकिशोरीहरूमा अत्यधिक सामाजिक सञ्जाल प्रयोग र त्यसपछिको मानसिक स्वास्थ्य अवस्थाबीच स्पष्ट सम्बन्ध रहेको पाइएको छ। अध्ययनले सामाजिक सञ्जालको बढी प्रयोगले एक वर्षपछि मानसिक स्वास्थ्य समस्याको सम्भावना बढाउने देखाएको छ।
अष्ट्रेलियन मेडिकल जर्नल मा प्रकाशित उक्त अध्ययन मेलबर्नका ९ देखि १९ वर्ष उमेर समूहका करिब १,२०० सहभागीमा आधारित थियो। अनुसन्धानका लागि आवश्यक तथ्याङ्क सन् २०२५ मा १६ वर्षमुनिका बालबालिकाको सामाजिक सञ्जाल पहुँचमा प्रतिबन्ध लगाउनुअघि सङ्कलन गरिएको थियो।
अनुसन्धानकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालको अत्यधिक प्रयोगले मानसिक स्वास्थ्य समस्यासँगै अनलाइन दुव्र्यवहार तथा हानिकारक सामग्रीको सम्पर्कमा आउने जोखिमसमेत बढाउने चेतावनी दिएका छन्।
अध्ययनअनुसार यसको प्रभाव विशेषगरी १२ देखि १३ वर्ष उमेर समूहका किशोरीहरूमा बढी देखिएको छ। यद्यपि, उच्च सामाजिक सञ्जाल प्रयोगका कारण दुवै लिङ्गका किशोरकिशोरीहरू मानसिक स्वास्थ्य जोखिममा पर्ने सम्भावना रहेको अनुसन्धानले औँल्याएको छ।
अध्ययनका प्रमुख लेखक तथा एमसीआरआई र डीकिन विश्वविद्यालयका वरिष्ठ अनुसन्धान सहयोगी नन्दी विजयकुमार ले प्रारम्भिक किशोरावस्थालाई बालबालिकाको जीवनको अत्यन्त संवेदनशील र महत्वपूर्ण चरणका रूपमा लिनुपर्ने बताए। उनका अनुसार यही उमेर समूहमा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग र मानसिक स्वास्थ्यबीचको सम्बन्धलाई गम्भीरतापूर्वक बुझ्न आवश्यक छ।
अध्ययनका सह–लेखक तथा एमसीआरआईका प्राध्यापक सुसान सायर ले अनुसन्धानका निष्कर्षले उमेरअनुकूल सामाजिक सञ्जाल प्रयोगका सीमा निर्धारण, डिजिटल साक्षरता कार्यक्रमको विस्तार तथा अभिभावकीय मार्गदर्शनलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको बताए।
यसअघि एमसीआरआईले गरेको अर्को अनुसन्धानले अस्ट्रेलियाका करिब तीनचौथाइ किशोरकिशोरीहरूले कुनै न कुनै प्रकारको मानसिक स्वास्थ्य समस्या वा चिन्ताको अनुभव गरेको देखाएको थियो। नयाँ अध्ययनले सामाजिक सञ्जालको जिम्मेवार प्रयोग र मानसिक स्वास्थ्य संरक्षणका उपायहरूलाई थप प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता उजागर गरेको छ।
