बेइजिङ । विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रमा लामो समयदेखि प्रभाव जमाउँदै आएको अमेरिकी शक्तिविरुद्ध चीन र रुसले संयुक्त रूपमा नयाँ विश्व व्यवस्थाको पक्षमा देखिएका छन् । चीनका राष्ट्रपति सि जिङ्पीङ र रुसका राष्ट्रपति भलादिमीर पुटीन बीच भएको उच्चस्तरीय वार्तापछि जारी संयुक्त विज्ञप्तिमा दुवै देशले “समान, सन्तुलित र न्यायपूर्ण बहुधुर्वीय विश्व” निर्माणको आवश्यकता औंल्याएका हुन् ।

दुवै नेताले अहिलेको विश्व व्यवस्था केही अमेरिकाले आफ्‌नो अनुकुलता अनुसार सञ्चालन गरिरहेको आरोप लगाउँदै विकासशील तथा गरिब राष्ट्रहरूलाई निर्णय प्रक्रियाबाट बाहिर राखिएको बताएका छन् । संयुक्त विज्ञप्तिमा विश्व राजनीति, सुरक्षा, व्यापार र प्रविधिमा एकाधिकार अन्त्य गरी सबै देशलाई समान अवसर उपलब्ध गराउनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ ।

चीन र रुसले पश्चिमी राष्ट्रहरूले आर्थिक प्रतिबन्ध, सैन्य गठबन्धन र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामाथिको प्रभाव प्रयोग गरेर विश्वलाई आफ्‌नो नियन्त्रणमा राख्न खोजेको दाबी गरेका छन् । उनीहरूले यस्तो प्रवृत्तिले विश्वमा असमानता, युद्ध, आर्थिक संकट र राजनीतिक हस्तक्षेप बढाएको आरोप समेत लगाएका छन् ।

संयुक्त विज्ञप्तिमा विश्वका सबै राष्ट्रले सहकार्य र साझा लाभको आधारमा अघि बढ्नुपर्ने, प्रत्येक देशको सुरक्षालाई समान महत्व दिनुपर्ने तथा विश्व निर्णय प्रक्रियामा धेरै राष्ट्रको सहभागिता सुनिश्चित गरिनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ । साथै विभिन्न संस्कृति, राजनीतिक प्रणाली र विचारको सम्मान हुनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

विश्लेषकहरूले चीन र रुसको यो कदमलाई अमेरिकी नेतृत्वको पुँजीवादी विश्व व्यवस्थाविरुद्ध वैकल्पिक शक्ति केन्द्र निर्माण गर्ने रणनीतिक प्रयासका रूपमा हेरेका छन् । पछिल्ला वर्षहरूमा पश्चिमी मुलुकहरूले लगाएका आर्थिक प्रतिबन्ध र व्यापारिक दबाबपछि चीन र रुसबीचको सम्बन्ध झन् बलियो बन्दै गएको छ।

सि र पुटिनको भेटको क्रममा व्यापार, ऊर्जा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, प्रविधि र पूर्वाधार विकाससँग सम्बन्धित २० भन्दा बढी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको छ । यी सम्झौताले डलर केन्द्रित विश्व अर्थतन्त्रको विकल्प खोज्ने संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ ।

राष्ट्रपति सीले “अधिक न्यायपूर्ण र तर्कसंगत विश्वव्यापी शासन प्रणाली” निर्माणमा चीन र रुसले नेतृत्वदायी भूमिका खेल्नुपर्ने बताएका छन् । त्यस्तै राष्ट्रपति पुटिनले दुई देशबीचको सम्बन्ध “साँच्चै अभूतपूर्व स्तर”मा पुगेको उल्लेख गर्दै पश्चिमी दबाबका विरुद्ध संयुक्त रूपमा अघि बढ्ने संकेत दिएका छन् ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार चीन र रुसको यो साझेदारीले विश्व राजनीति अब एकधु्रवीय नभई बहुधुर्वीय दिशातर्फ अघि बढिरहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ ।