वेजिङ । चीन सरकारले अत्यधिक जनसंख्या रोक्न नयाँ योजना ल्याएको छ। यस योजना अन्तर्गत, तीन वर्ष मुनिका प्रत्येक बच्चाको लागि प्रति वर्ष ३,६०० युआन, वा लगभग ४१,५००, प्रस्ताव गरिएको छ।

चीनको जन्मदर घट्दै गएको छ, यद्यपि सत्तारूढ कम्युनिष्ट पार्टीले लगभग एक दशक अघि आफ्‌नो विवादास्पद एक बच्चा नीति समाप्त गरेको थियो । सरकारी मिडियाका अनुसार, यो नगद सहायताले लगभग २० लाख परिवारहरूलाई बच्चा हुर्काउन मद्दत गर्नेछ ।

विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्रले सम्भावित जनसांख्यिकीय संकटको सामना गरिरहेको हुनाले चीनका धेरै प्रान्तहरूले पहिले नै मानिसहरूलाई धेरै बच्चा जन्माउन नगद प्रोत्साहनको पाइलट योजनाहरू सुरु गरिसकेका छन् ।

सोमबार घोषणा गरिएको यो योजनाले अभिभावकहरूलाई अधिकतम १०,८०० युआन दिनेछ । अर्थात्, योजना अन्तर्गत, तीन बच्चाहरूलाई यस योजनाको दायरामा ल्याइएको छ । चीनको राज्यले रिपोर्ट गरेको छ कि यो नीति यस वर्षको सुरुदेखि लागू हुनेछ।

२०२२ देखि २०२४ सम्म जन्मेका बच्चा भएका परिवारहरूले पनि आंशिक अनुदानको लागि आवेदन दिन सक्छन् । चीनमा जन्मदर बढाउन स्थानीय सरकारहरूको प्रयासपछि यो कदम चालिएको हो । यस वर्षको मार्चमा, चीनको उत्तरी क्षेत्रमा अवस्थित होहोट शहरमा, तीन वा सोभन्दा बढी बच्चा भएका जोडीहरूलाई प्रति बच्चा एक लाख युआनसम्मको सहयोग सुरु भयो।

बेइजिङको उत्तरपूर्वमा अवस्थित शेन्याङ शहरले स्थानीय परिवारहरूलाई तेस्रो बच्चा तीन वर्षको नभएसम्म प्रति महिना ५०० युआन दिन्छ । गत हप्ता, बेइजिङले स्थानीय सरकारहरूलाई निःशुल्क पूर्व–प्राथमिक शिक्षा लागू गर्ने योजना तयार गर्न पनि आग्रह गरेको थियो ।

चीनमा आधारित युवा जनसंख्या अनुसन्धान संस्थानद्वारा गरिएको एक अध्ययनले चीन विश्वको सबैभन्दा महँगो देशहरू मध्ये एक भएको रिपोर्ट गरेको छ जहाँ बच्चा हुर्काउनु अपेक्षाकृत महँगो छ । यस अध्ययनका अनुसार, १७ वर्षको उमेरसम्म चीनमा बच्चा हुर्काउने औसत लागत ७५,७०० डलर छ।

जनवरीमा जारी गरिएको सरकारी तथ्याङ्कले २०२४ मा पनि लगातार तेस्रो वर्ष चीनको जनसंख्या घट्ने देखाएको छ । राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्यूरोका अनुसार २०२४ मा चीनमा ९५ लाख ४० हजार शिशु जन्मिनेछन्।

यो संख्या गत वर्षको तुलनामा थोरै बढी भए पनि, देशको कुल जनसंख्या घट्दै गयो । चीनको १४ करोड जनसंख्या पहिलेभन्दा छिटो बढिरहेको छ, जसले गर्दा बेइजिङको जनसांख्यिकीय चिन्ता बढ्दै गएको छ। २०२० को जनसंख्या तथ्याङ्क जारी भएपछि, चिनियाँ सरकारले मे २०२१ मा आफ्‌नो तीन सन्तान नीति जारी गर्‍यो ।

त्यो वर्ष, चीनमा महिलाहरूले १ करोड २० लाख मात्र बच्चा जन्माएको पत्ता लाग्यो। यो १९६१ मा जन्मिएको थियो । चीनको जनसंख्यामा ठूलो परिवर्तन भइरहेको छ। २०२३ मा, छ दशकमा पहिलो पटक, चीनको जनसंख्या घट्ने तथ्याङ्क बाहिर आयो ।

भनिन्छ ग्या था कि मोट्य हो वाष्टी या तो एक बाचा हो या बच्चाको बाचा पनि गर्नु हुँदैन । चाइना पोपुलेसन एण्ड डेभलपमेन्ट रिसर्च सेन्टरको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०१५ मा चीनमा सन्तानविहीन महिलाको संख्या ६ प्रतिशत थियो जुन सन् २०२० मा बढेर १० प्रतिशत पुग्नेछ ।

यस तथ्याङ्कका अनुसार चीनमा सन्तान जन्माउने उमेरका महिलाहरूमा बच्चा जन्माउने इच्छा घट्दै गएको छ । २०१७ मा, चिनियाँ महिलाहरूको बच्चा जन्माउने औसत इच्छा संख्या १.७६ थियो, जुन २०२१ मा १.६४ मा घट्यो ।

युनिभर्सिटी अफ मिशिगनका समाजशास्त्रका सहायक प्राध्यापक डा. युन झोउ भन्छन्, “उच्च शिक्षा हासिल गरेका चिनियाँ महिलाहरूले आफू सन्तान जन्माउन तयार छन् कि छैनन् भन्ने सोंच्दा उनीहरूले काम र परिवारलाई सन्तुलनमा राख्न धेरै जोड दिन्छन्।”

प्रोफेसर युन भन्छन्, “यो उनीहरूका लागि आत्म–परिचय जस्तै हो । चीनमा, काममा लंैगिक भेदभाव छ, र महिलाहरूका लागि, बच्चाहरू र करियरका लागि एक छनौट गर्न गाह्रो छ।”