काठमाडौँ । सरकारले कोरोना सङ्क्रमण बढ्दै गएपछि फेरि लकडाउन हुने हो कि भन्ने आशङ्कामाझ स्मार्ट लकडाउनको सम्भावना देखिएको छ ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सङ्क्रमणकै कारणले अहिलेसम्म नै लकडाउनको अवस्थामा पुगिहाल्ने कुनै निर्णय गरेको छैन ।
मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा समीरकुमार अधिकारीले अहिलेको अवस्थामा बन्दाबन्दी गरिहाल्ने सोच मन्त्रालयको नभएको बताउनुभयो ।
‘लकडाउनको बारेमा छलफल नै भएको छैन’ उहाँले भन्नुभयो– ‘हामी अहिले सङ्क्रमणका रोकथाम र नियन्त्रणमा ध्यान दिन्छौँ । अहिल्यै नै लकडाउनबारे सोचेका नै छैनौँ ।’

मन्त्रालयले जुन क्षेत्रमा सङ्क्रमणको दर बढी हुन्छ, सोही क्षेत्रमा मात्र स्मार्ट लकडाउन गर्ने तयारीमा रहेको छ । उहाँका अनुसार तर मन्त्रालयले स्मार्ट लकडाउन गर्ने अधिकार भनेर सम्बन्धित जिल्लाको जिल्ला कोभिड–१९ सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्रलाई दिएको छ । जिल्ला र स्थानीय तहमा कति सङ्क्रमितसम्मलाई उपचार गर्न सकिन्छ ? त्यसको पनि अब लेखाजोखा हुनुपर्ने अवस्था छ ।

जिल्ला र स्थानीय तहमा कति सङ्क्रमितसम्मलाई त्यहाँ रहेको अस्पतालमा उपचार गर्न सकिन्छ । त्यो अवस्था हेरेर डिसिएमसीले स्मार्ट लकडाउन गर्न सक्दछ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘सङ्क्रमित सङ्ख्या र उपचार गर्नसक्ने क्षमता हेरेर स्मार्ट लकडाउन गर्ने अधिकार दिइएको छ ।’
सरकारले यस क्रममा आगामी माघ १५ गतेसम्म विद्यालय बन्द गर्न निर्देशन दिएको छ भने २५ जनाभन्दा बढीको उपस्थिति हुने सभा, गोष्ठी तथा सबै सार्वजनिक कार्यक्रममाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ । सम्भावित कोरोनाको तेस्रो लहरलाई मध्यनजर गर्दै यही पुस २६ गतेबाट गृह मन्त्रालयले सबै जिल्ला प्रशासन कार्यालयमार्फत् सङ्क्रमणको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि आठ बुँदे आदेश जारी गरेको छ ।

सङ्क्रमण बढ्दै गएको अवस्थामा सरकारले गरेका पछिल्ला निर्णयले फेरि पनि लकडाउन हुने हो कि भन्ने चिन्ता आम सर्वसाधारणमा देखिन थालेको छ । सङ्क्रमणको पहिलो र दोस्रो लहरमा बन्दाबन्दी भोग्नुपरेका नेपालीमा फेरि त्यस्तो अवस्था आउने त होइन भन्ने चिन्ता छाएको अस्वाभाविक होइन ।

पुस २३ गते १४ हजार ९७१ जनामा परीक्षण गरेकामध्ये २६२ कोरोना सङ्क्रमित रहेकोमा पुस २६ गते ११ हजार ४२९ परीक्षण गरेकामध्ये एक हजार ४४६ सङ्क्रमति देखिएका छन् । त्यसका साथै नेपालमा हाल सात हजार ८५५ सक्रिय सङ्क्रमति पुगेका छन् । यसरी अहिले दैनिक सङ्क्रमित हुनेको सङ्ख्या बढिरहेको छ ।

सङ्क्रमण दर बढ्दै
त्यस्तै, पछिल्ला दिनमा सङ्क्रमण दर पनि वृद्धि भएको छ । पुस १९ गते कुल परीक्षणमध्ये २.६ प्रतिशतमा रहेको सङ्क्रमण पुस २६ गते कुल परीक्षण गरेकोमध्ये १२.७ प्रतिशतमा पुगेको छ । त्यस्तै पुस २५ गते कुल परीक्षण गरेकामध्ये ९.२ प्रतिशतमा सङ्क्रमण दर रहेको थियो ।

त्यसैगरी पुस २० गते ४.२ प्रतिशत, पुस २१ गते ४.३ प्रतिशत पुस २२ गते ४.५ प्रतिशत, पुस २३ गते ६.५ प्रतिशत, पुस २४ गते ७.१ प्रतिशत कुल सङ्क्रमण दर रहेको थियो ।

खोप अभियानमा तीव्रता
मन्त्रालयले सम्भावित जोखिम रोक्नका लागि खोप अभियानलाई तीव्रता दिएको छ । प्रतिदिन पाँच लाख जनालाई खोप लगाउन सक्ने क्षमता मन्त्रालयसँगै रहेको छ । मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा अधिकारीले तेस्रो लहरलाई रोकथाम र नियन्त्रण गर्नका लागि खोप अभियानलाई जनताको घरदैलोसम्म पु¥याइरहेको बताउनुभयो ।

स्थानीय तहको समन्वयमा खोप अभियानलाई जनताको घरदैलोमा पु¥याइएको छ । मन्त्रालयले यही पुस मसान्तभित्र लक्षित सबैलाई खोप लगाएपछि बुस्टर डोज दिने भएको छ । बुस्टर डोज अग्रपङ्क्तितमा काम गर्नेलाई माघको पहिलो हप्ता र ६० वर्ष भन्दामाथिका ज्येष्ठ नागरिक तथा गम्भीर रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका, सक्रिय क्यान्सरका रोगी, अङ्ग प्रत्यारोपण गरेका बिरामी, एचआइभी भएका बिरामी, उपचारको क्रममा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम गराउने औषधी सेवन गरिरहेका बिरामीलाई माघको दोस्रो हप्तादेखि बुस्टर डोज दिने भएको हो ।

ओमिक्रोन रोकथामको तयारी
सरकारले पहिलेको अनुभवबाट पाठ सिकेर अहिले सम्भावित तेस्रो लहरको जोमिख हुन नदिन अस्पताललाई तयारी अवस्थामा राखेको छ । उपत्यकाका र देशभरिका अस्पताललाई अक्सिजन, सघन उपचार कक्ष (आइसियु), हाई डिपेन्डेन्सी युनिट (एचडियु), भेन्टिलेटर, आइसोलेसनको तयारी अवस्थामा राखेको मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा अधिकारीले बताउनुभयो ।

उहाँका अनुसार यहाँ सघन उपचार कक्ष दुई हजार ७९७, भेन्टिलेटर एक हजार ८, एचडियु तीन हजार ८४६ उपलब्ध छन् । त्यस्तै अक्सिजन सिलिन्डर १३ हजार ९३९, अक्सिजन कन्सन्टे«टर ६९३ रहेका छन् । २५ अक्सिजन टयाङ्कमा १९ ओटा र १०७ मध्ये ८७ अक्जिसन प्लान्ट सञ्चालनमा आइसकेको छ । उपत्यकामा दुई हजार ४९४ आइसोलेशन शय्या, ३२४ एचडियु, ४४५ आइसियु र २५४ भेन्टिलेटर रहेका छन् ।
प्रदेश नं. १ मा ११ ओटा प्रदेश २ मा छओटा, बागमती प्रदेशमा २१ ओटा, गण्डकी प्रदेशमा १७, लुम्बिनी प्रदेशमा १८ ओटा, कर्णाली प्रदेशमा ७ ओटा र सुदूर पश्चिम प्रदेशमा पाँचओटा अक्सिजन प्लान्ट स्थापना गरिएको छ ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा सङ्गीता कौशल मिश्राले ओमिक्रोन भेरियन्टको सम्भावित जोखिम रोक्नका लागि स्वास्थ्यकर्मी पनि तयारी अवस्थामा राखिएको बताउनुभयो ।

‘समुदायमा जोखिम क्षेत्र पत्ता लगाई एन्टिजेनमार्फत परीक्षण गर्न र पहिचान भएका सङ्क्रमितको उचित व्यवस्थापन गर्नसमेत सबै स्थानीय तह र प्रदेश सरकारलाई निर्देशन दिइसकेको छ’ उहाँले भन्नुभयो ।

त्यस्तै, सीमानाकामा कोरोना परीक्षण थप बढाउने र सङ्क्रमितलाई आइसोलेसनमा राख्ने व्यवस्था मिलाइएको उहाँको भनाइ रहेको छ । –शरद् शर्मा (रासस)