काठमाडौँ । अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ (अन्पा) ले प्रगतिवादको समसामयिक रूपबारे एघारौँ मासिक कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ ।
अन्पाका अध्यक्ष डा. गोविन्द आचार्यद्वारा विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै भर्चुअल माध्यमबाट २०७८ भदौ ३१ गते सो कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो ।
“समसामयिक धाराअन्तर्गत प्रगतिवाद” शीर्षकको सो कार्यक्रममा मन्तव्य राख्दै डा. आचार्यले समसामयिक धारामा प्रगतिवाद सबैभन्दा सशक्त भएको बताउनुभयो ।
‘समसामयिक धारामध्ये प्रगतिवाद सबैभन्दा सशक्त प्रवृत्ति हो’ उहाँले अगाडि भन्नुभयो– ‘प्रगतिवादका सामु अन्य साहित्य निस्तेज देखिन्छन् ।’
उहाँले अझै पनि थुप्रै साहित्यकारले समाजवादी यथार्थवादमाथि आधारित रहेर प्रगतिवादी साहित्य सृजना गरिरहेको बताउनुभयो ।
सो अवसरमा उहाँले समसामयिक साहित्यमा देखिएको कमजोरीको पनि उल्लेख गर्नुभयो ।
‘२०४६ साल र २०६२–६३ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि कतिपय साहित्यकारहरू अलमल अवस्थामा देखिन्छन्’ उहाँले भन्नुभयो– ‘अब कता जाने ? कस्तो साहित्य लेख्ने ? त्यसबारेमा उनीहरूमा अन्यौलता पाइन्छ ।’
डा. आचार्यले पछिल्ला राजनीतिक परिवर्तनले राजतन्त्रको अन्त गर्नु महत्त्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताउँदै नयाँ जनवादी व्यवस्थाको निर्माणतर्फ अघि बढ्नुपर्ने बताउनुभयो ।
‘नौलो जनवादी क्रान्तिका लागि काम नगरिकन प्रगतिवाद यथास्थितिमा रोकिनुहुन्न’ उहाँले दिशानिर्देश प्रस्तुत गर्नुभयो ।
मन्तव्यको क्रममा उहाँले विश्वविद्यालयहरूले समसामयिक साहित्यलाई विचारको आधारमा भन्दा पनि प्रविधिको आधारमा संस्थागत गर्ने प्रयास गरेकोमा आपत्ति प्रकट गर्नुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो– ‘साहित्यमा संरचनाको नाममा प्रविधिलाई बढी महत्त्व दिने, तर विचारलाई महत्त्व नदिने प्रवृत्ति गलत छ ।’
कार्यक्रममा मन्तव्य राख्दै अन्पाका महासचिव रामप्रकाश पुरीले प्रगतिवाद मूलतः समाजवादी साहित्यिक आन्दोलन भएको बताउनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो– ‘द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद प्रगतिवादको दार्शनिक प्रतिबद्धता हो ।’
मन्तव्यको क्रममा प्रगतिवादको नाममा निरपेक्ष विरोधको तरिका सही नभएको बताउनुभयो ।
‘सही पक्षको पनि विरोध गर्ने, गलत पक्षको पनि विरोध गर्ने—यो तरिका सही होइन’ उहाँको भनाइ थियो ।
सो अवसरमा उहाँले प्रगतिवादी साहित्यकारहरूले अनुशासन, पद्धति र सङ्गठनलाई नजोड्ने हो भने लेखनले मात्रै समाजमा आमूल परिवर्तन नहुने धारणा व्यक्त गर्नुभयो ।
कार्यक्रम समीर सिंहको अध्यक्षता तथा प्रकाश थापामगरको सञ्चालनमा अघि बढेको थियो ।
बाबुराम आचार्यले कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको थियो ।
कार्यक्रममा बाबुराम आचार्यले नै पूरक जिज्ञासा राख्नुभएको थियो ।
