काठमाडौँ । इरानका उपविदेशमन्त्री सइद खतिबजादेहले इजरायली हमलामा अमेरिका सामेल भए त्यसले सम्पूर्ण क्षेत्रमा दुर्दशा निम्तने चेतावनी दिएका छन् । बिबिसीसँग कुरा गर्दै उनले यस्तो दाबी गरेका हुन् ।
खतिबजादेहले यो अमेरिकाको युद्ध नभएको भन्दै यदि राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यसमा सामेल हुने निर्णय गरे उनलाई आफू असंलग्न युद्धमा होमिने निर्णय गर्ने एक राष्ट्रपतिका रूपमा सदा स्मरण गरिने उनको दाबी थियो ।
अमेरिकी संलग्नताले जारी द्वन्द्वलाई दलदलमा परिणत गर्ने, निरन्तर आक्रामकता भइरहने अनि बर्बर ज्यादतीको अन्त्यमा ढिलाइ हुने पनि बताए ।
ट्रम्पको दुविधा
दक्षिण इजरायलको सोरोका अस्पतालमा इरानी क्षेप्यास्त्र प्रहार भएपछि उनको टिप्पणी आएको हो । इरानी सञ्चारमाध्यमले अस्पताललाई नभई नजिकैको सैन्य इलाकामा निसाना दागिएको विवरण दिएका छन् ।
इजरायलको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार उक्त हमलामा ७१ जना घाइते भएका छन् ।
इजरेलको सेनाले इरानका परमाणु संरचनामा हमला गरिरहेको बताएको छ, जसमा अराकस्थित निष्क्रिय हेभी वाटर रियाक्टर तथा नतान्ज केन्द्र रहेका छन् । तेहरानले इजरेलद्वारा भएका आक्रमणमा उसको हताहतीबारे अद्यावधिक विवरण दिएको छैन ।
बिहीबार ह्वाइट हाउसले राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिका युद्धमा प्रत्यक्ष सामेल हुने कि नहुने भन्नेबारे आगामी दुई साताभित्र निर्णय लिने बताएको छ ।
‘निकट भविष्यमा हुन पनि सक्ने/नहुन पनि सक्ने इरानसँगको वार्ताको सम्भावना अझै उल्लेखनीय रहेको तथ्यका आधारमा मैले दुई साताभित्र (युद्धमा सामेल हुने कि नहुने) निर्णय लिने छु’ ट्रम्पले दिएको सन्देश ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी क्यारोलिन लेभिटले उद्धृत गरिन् ।
इरानका लागि कूटनीति पहिलो रोजाइ
उपविदेशमन्त्री खतिबजादेहले कूटनीति पहिलो रोजाइ भएको तर बमबारी भइरहेको बेला कुनै वार्ता थाल्न नसकिने बताए ।
इरानले इजरेलमा गरिरहेको हमलालाई उनले संयुक्त राष्ट्र सङ्घको बडापत्रको आर्टिकल ५१ अन्तर्गतको आत्मरक्षाको सङ्ज्ञा दिए ।
जुन १३ मा इजरेलले इरानी परमाणु केन्द्रमा आक्रमण गरेर अनि कैयन् उच्च जेनरल तथा परमाणु वैज्ञानिकको हत्या गर्दा आफ्नो देश कूटनीतिक प्रयासको माझमा रहेको उनले औँल्याए । उनले इरान र अमेरिकाबिच ओमानको मध्यस्थतामा भइरहेको वार्ताप्रति इङ्गित गरेका हुन् ।
इरानले परमाणु सम्झौता स्वीकारेको भए द्वन्द्व नहुने भनेर राष्ट्रपति ट्रम्पले गरेका टिप्पणीबारे प्रतिक्रिया दिँदै खतिबजादेहले इजरेलले इरानमाथि आक्रमण गरेर भाँड्नु अगाडि आफ्नो देश वार्तामै रहेको बताए ।
‘हामी मस्कट (ओमानको राजधानी) मा छैटौँ चरणको वार्ता गर्ने योजनामा थियौँ । वास्तवमा हामी सम्झौताको संघारमा पुगेका थियौँ’ उनले भने– ‘अरूले भन्दा यो कुरा राष्ट्रपति ट्रम्पलाई राम्रोसँग थाहा थियो कि हामी सम्झौताको नजिक पुगेका थियौँ ।’
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा गर्ने भ्रमपूर्ण र विरोधाभासयुक्त टिप्पणीको पनि उनले भर्त्सना गरे ।
अमेरिकी विशेषदूत स्टिभ विटकफ तथा इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीबिच गत शुक्रबार यता कैयन्पटक फोन कुराकानी भएको रोएटर्सले जनाएको छ ।
परमाणु बम निर्माणको अन्तिम घडीमा इरान पुगिसकेको भन्ने इजरायली दाबीलाई पनि खतिबजादेहले अस्वीकार गरे ।
अनुमानको भरमा युद्ध छेड्ने कुरा गलत भएको भन्दै उनले अगाडि भने– ॅयदि हामीलाई परमाणु बम चाहिएको थियो भने हामीले पहिले नै बनाइसक्थ्यौँ ।’
यसबिच, युरोपेली विदेशमन्त्रीले इरानी समकक्षी अब्बास अरागचीलाई शुक्रबार जेनेभामा भेटेर तनाव मत्थर पार्नेबारे कुराकानी गर्न लागेका विवरण आएका छन् ।
इजरेलले आक्रमण गरेपछि पहिलोपटक इरानी विदेशमन्त्रीसँग ब्रिटेन, जर्मनी, फ्रान्स, अनि युरोपेली युनियनकी वरिष्ठ कूटनीतिज्ञले प्रत्यक्ष वार्ता गर्न लागेका हुन् । (बिबिसी)
