सुरेश आचार्य

कम्युनिष्ट पार्टीका असल सदस्य हुनका लागि मार्क्स र लेनिनका योग्य चेला बन्नुपर्छ । कम्युनिष्ट पार्टीको कार्यक्रम नीति र विचार मान्ने, सदस्यता शुल्क तिर्ने र पार्टीका संगठनमा काम गर्ने व्यक्ति पार्टी सदस्य बन्न सक्छ । यि शर्तहरु पूरा नगरे कोही पनि पार्टीको सदस्य बन्न सक्दैनन् । तर कुनै कम्युनिष्टले पनि पार्टीको नीति नियममा उल्लेखित न्यूनतम शर्तहरू पुरा गर्ने पार्टी सदस्य भएर मात्र सन्तोष नलिई उसले आफ्नो राजनैतिक चेतनाको स्तरलाई अटुट रूपले उठाउने र मन लगाएर मार्क्सवाद लेनिनवादी विचारधाराको अध्ययन गर्ने अथक प्रयास गर्नु पर्दछ । आफ्नो मन्थन र विकास गर्दा हामीले मार्क्सवाद लेनिनवादी विचारधाराका महान संस्थापकहरूका जीवनी, कृति र गुणहरूलाई नमुनाको रूपमा लिनु पर्छ ।

कार्ल मार्क्सको बारेमा एङगेल्सले भनेका थिए ‘मार्क्स सर्वप्रथम एक साना क्रान्तिकारी थिए । उनको जीवनको वास्तविक दायित्व एक न एक तरिकाले पूँजीबादी समाज जसले खडा गरेको राज्य संस्थाहरूलाई पल्टाउनेमा योगदान दिनु उसैद्वारा सर्वप्रथम आफ्नो स्थिति र आवश्यकता बारे चेतना प्राप्त गर्ने आफ्नो मूक्तिका अबस्थाहरूबारे सचेत हुने, आधुनिक सर्वहारा वर्गको स्वाधिनताको लागी योगदान दिन लड्नु उनको तत्व थियो, पुरा तत्पर्यता ढृढता र सफलताका साथ लडेका थिए जसको उदाहरण मूश्किललै पाइन्छ ! मार्क्स तत्काल काम गर्नु परेको बखत जुन व्यापक दृष्टिका साथ सही कुरा निकाल्थे र निर्णायक मामिलाहरू समाधान गर्थे । त्यस्तो दृष्टि हामी कसैमा छैन ।’

त्यसैले हामी सबैले मार्क्स र लेनिनका विचार र गुण हरूबाट सिक्नु पर्छ र उनीहरूको योग्य चेला बन्ने अथक प्रयास गर्नु पर्दछ । प्रत्येक कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्यहरुले धर्तीमा खुट्टाले टेक्नुपर्छ । तथ्यहरूले सत्यको खोजी गर्नु पर्छ । कुनै पनि कुराको सत्यता पत्ता लगाउन उनीहरूको कुराबाट होइन उनीहरूको सोच कार्यप्रणालीको बास्तविक स्वरूपको मूल्याङ्कन गरेर गर्नुपर्छ । आफूलाई मन्थन गर्न कठिन परिश्रम गर्नुपर्छ । आत्मविश्वाशका लागि दत्तचित्त भएर काम गर्नु पर्दछ र आफ्नो विचार र गुण क्रमिकरुपले सुधार गर्दै लैजान हर प्रयास गर्नु पर्दछ । मार्क्सवादी लेनिनवादी विचारधाराका संस्थापकहरू जस्ता महान क्रान्तिकारीहरूका विचार र गुणहरूलाई आफ्नो पहुँच बाहिरको कुरा ठान्नु हुँदैन । यदि उसले यसो गर्यो भने उ राजनैतिक हुल्लडबाज (काम नलाग्ने काठको टुक्रा) बन्न पुग्नेछ ।

मार्क्सवादी– लेनिनबादी विचारका संस्थापकहरूका गुणबाट सिक्नु र खुद मार्क्सवाद लेनिनवाद सिक्न हामीले अवश्य सही प्रवृत्ति लिन पर्छ । नत्रभने राम्ररी सिक्न र सही बाटो लिन र व्यबहारमा उत्तार्न गाह्रै पर्नेछ । केही सदस्यहरूको विचार यस्तो पनि देख्न सकिन्छ सिक्ने कुरामा आ–आफ्नै किसिमका प्रवृत्ति राख्ने गर्छन् । मार्क्स र लेनिनबारे अध्ययन गर्दा मार्क्सवाद लेनिनवादको सार कुरा नबुझी खाली शब्दावलीहरू मात्र बढी सतहमै रम्ने मानिसहरू पनि छन् । उनीहरुले मार्क्सवादी लेनिनवादी साहित्य पढेतापनी उनीहरू यसका सिद्धान्त र निस्कर्षहरूलाई कामको मेलो देखाउनेका रूपमा उपयोग गर्न सक्दैनन् । उनीहरू फुटकर सिद्धान्त र निस्कर्षहरू कण्ठस्थ गर्न मै सन्तोष लिन्छन् र उनीहरू नै फेरि आफूलाई सच्चा माक्र्सवादी लेनिनवादी, सच्चा क्रान्तिकारी भन्न पछि पर्दैनन् ।

चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको इतिहासलाई अध्ययन गर्दा बुझ्न सकिन्छ चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका केही सदस्यहरू त्यस्ता पनि थिए माक्र्सवादी लेनिनवादी शब्द र वाक्यहरू मात्र भट्याउने तर पनि उनीहरू आफूलाई चीनको मार्क्स अथवा लेनिन ठान्दथे । पार्टीमा त्यस्तै अभिनय गर्ने र पार्टीका सदस्यहरुले उनीहरूलाई नेता मानेर समर्थन गर्नुपर्छ र आफूहरुप्रति आदर देखाउनु पर्छ भन्ने धृस्टता राख्थे । अधिकारयूक्त पदमा आसिन हुन्थे । ठालु भएर पार्टीलाई आदेश दिन्थे । पार्टीलाई भाषण दिन तम्सन्थे । पार्टी भित्रका हर चिजलाई जथाभावी भन्थे, आफ्नो मनोमानी विचार बनाउथे । यस्ता मनोमानी विचार र गलत प्रवृत्तिहरू हाम्रो पार्टीका केही सदस्यहरूमा पनि देखा पर्न सक्छन् । यस्ता गलत विचार र क्रियाकलापबाट टाढा नै रहनु पर्छ ।

चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका अर्को थरि सदस्यहरू भने आफूलाई मार्क्स र लेनिनको सच्चा चेला ठान्दथे । मार्क्सवाद लेनिनवादका सिद्धान्त र तरिकाको दत्तचित्त भएर अध्ययन गर्दथे र यसको सारतत्व र भावनालाई पक्रन हर प्रयास गर्दथे । उनीहरू मार्क्सवाद लेनिनवादी विचारका असल पाठक मात्र नभई बास्तविक तथ्यको खोजी र छानबिन गर्ने आफ्नै समयमा विशिष्ट चरित्रहरू र आफ्नो देशका सर्वहारावर्गले सामना गर्न परेका परिस्थितिका विभिन्न पक्षहरूको अध्ययन गर्ने तथा आफ्नै देशको क्रान्तिको ठोस व्यवहारमा मार्क्सबाद लेनिनवादको सर्वव्यापी सत्य यथार्थ रूपमा प्रयोग गर्ने विशिष्ट प्रयास गर्दथे । ति मानिसहरुको तौरतरिका नै एक मात्र सही तरिका हो ।

मार्क्सवाद लेनिनवादको अध्ययन गर्ने र यसका संस्थापकहरूका गुणहरूबाट सिक्ने यो एउटै तरिका हो जसबाट हामी मार्क्स र लेनिन ढङ्गका कम्युनिष्ट सर्वहारा वर्गीय क्रान्तिकारी बन्न सक्नेछौं । हामीले हरेक कुरालाई सापेक्ष र निरपेक्ष रूपमा बुझ्नुपर्छ । कुनै कुरालाई सन्दर्भबाट अलग गरेर निरपेक्ष ढंगले बुझियो भने त्यसबाट सत्य पत्ता लगाउन सकिदैन । उदाहरणका लागि माओसेतुङ्ग को भनाई ‘सत्ता बन्दुकको नालबाट जन्मिन्छ’ भन्ने उक्ति केहिबेरका लागी पनि अलग गर्नु संशोधनबाद सम्झनु गलत हुन्छ । यस्तो सोचाई अधिभुतवादी सोचाई हुन जान्छ । माओको यो उक्ती खालि क्रान्तिको सामान्य प्रकृति माथि नै प्रकाश पार्दछ । सशस्त्र सङ्घर्षको बाटो नगैकन हामीले क्रान्तिलाई सफल पार्न सक्दैनौ तर त्यसको अर्थ क्रान्तिको सम्पूर्ण कालकालागी संघर्षका अन्य सबै रूपहरू गैर क्रान्तिकारी हुन्छन् भन्ने ठान्नुहुदैन । कुन बेला सशस्त्र संघर्षलाई जोड दिने कुनबेला सर्घषका अन्य शान्तिपूर्ण रूपहरू ठिक हुन्छनन् यी सम्बन्धित परिस्तिथीको विश्लेषण गरेर ठेगाना गर्नु पर्दछ । कुनै कुरालाई बेद वाक्यको रूपमा विश्लेषण गर्नु हुँदैन । मार्ग पर्दशक सिद्धान्तका रूपमा बुझनु पर्छ ।

कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यले व्यक्तिगत हितहरू पार्टीको हितहरूको स्थानीय पार्टी संगठनमा हितहरू सम्पूर्ण पार्टीको एक खण्डमा हितहरू सम्पूर्ण तत्कालीन हितहरू दिर्घकालिनको अधिनमा हुनैपर्छ । त्यो प्रत्येक कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्यहरूले मान्नैपर्ने मार्क्सवादी लेनिनवादी सिद्धान्त हो । यसलाई अनिवार्य रूपमा ग्रहण गर्नुपर्दछ । पार्टीका सदस्यहरूले आफ्ना व्यक्तिगत हितहरू हर अवस्थामा पूर्णरुपमा र विनाशर्त पार्टीका हितहरूको अधिनमा राख्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा नै पार्टी क्रान्ति र साम्यवादको उद्देश्य प्राप्तिका लागि उसले योगदान गर्छ कि गर्दैन भन्ने परीक्षा हो ।

कम्युनिष्ट पार्टीक सदस्यले सम्पूर्ण पार्टीका हितहरूलाई पहिलो प्राथमिकता दिनु पर्छ र तिनीहरूलाई पहिलो पंक्तिमा राख्नुपर्छ । व्यक्तिगत कुरा र हितहरूलाई दोस्रो पंक्तिमा राख्नुपर्छ । पार्टीका हितहरूको सर्वोच्च स्थान नै त्यो उच्चतम सिद्धान्त हो । यदि कसैले पद वा ख्याति पाउने अथवा व्यक्तिगत बहादुरी देखाउने जस्ता अलग निजी आकांक्षा राख्यो भने त्यो कम्युनिष्ट पार्टी बिपरीत हुन्छ र त्यस्ता व्यक्तिहरु पार्टी भित्र पदलोलुप बन्न पुग्दछन् । कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्यको दृष्टिमा कुनै व्यक्ति विशेष अथवा थोरै व्यक्तिहरूको हितको लागी आफूलाई वलिदान दिनु जस्तो निकम्मा अथवा कच्चा अरू कुनै कुरा हुँदैन । तर पार्टीको निम्ति सर्वहारावर्गको निम्ति राष्ट्र र सारा मानवजातिको मुक्तिको निमित्त आफूलाई बलिदान दिनु योग्य र उचित काम हो ।

कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यमा सर्वोत्तम र सर्वोच्च मानव गुण हुनु पर्दछ र उसले प्रस्ट र दृढ पार्टी तथा सर्वहारा वर्र्गीय अडान लिनु पर्छ । अर्थात् उसमा पार्टी भावना हुनुपर्छ । माक्र्सवाद लेनिनवाद माओविचार धारालाई गहिराई पूर्वक अध्ययन गर्ने, जनताका समस्यासित परिचित हुने, जनताका बिचमा जरा हाल्ने फूल्ने फल्ने दिशामा सचेत र सहज हुनुपर्छ । माक्र्सवाद लेनिनवाद माओविचार धारालाई प्रयोगमा ल्याउन दैनिक र नियमित तरिकाले यसको सृजनात्मक अध्ययन गर्दै पार्टीको दृष्टिकोण भाबना र नीति अनुकूल आफूलाई अघि बढाउनु पर्दछ । पार्टी पद्धति अनुशासन र नियमावली पालना गर्दै पार्टीको गोप्यताको सुरक्षा गर्दै पार्टीको सिद्धान्त, विचार, कार्यक्रम नीति र निर्णयलाई स्वीकार गर्दै व्यवहारमा उतार्ने दिशामा अगाडि बढे मात्र कम्युनिष्ट पार्टीको असल सदस्य हुन सकिन्छ ।

(लेखक अनेरास्ववियु (छैठौं) का केन्द्रीय सदस्य एवं प्रदेश ५ का संयोजक हुन् ।)