प्रकाश थापा मगर

काठमाडौँ । महान् दार्शनिक फ्रेडरिक एङ्गेल्सको द्विशतवार्षिकको सन्दर्भ पारेर प्रगतिशील लेखक सङ्घले छत्तिसौँ परिसंवाद कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । केन्द्रीय अध्यक्ष प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरीको प्रमुख आतिथ्यता तथा प्रलेसका केन्द्रीय सल्लाहकार तथा पूर्व केन्द्रीय उपाध्यक्ष रामप्रकाश पुरीले विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै उक्त कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो ।

केन्द्रीय उपाध्यक्ष गोपीरमण उपाध्यायको अध्यक्षता तथा महासचिव समीर सिंहको सञ्चालनमा भर्चुअल माध्यमबाट २०७७ असोज २ गते सो कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो । परिसंवादको विषयवस्तु थियो– “दर्शन, कला र साहित्यको क्षेत्रमा एङ्गेल्स” ।

कार्यक्रममा विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै अतिथि रामप्रकाश पुरीले एङ्गेल्सले आजभन्दा २०० वर्षपहिले पनि विषयवस्तुलाई पूर्वाग्रहरहित ढङ्गले हेर्ने गरेको बताउनुभयो । ‘अहिलेका विद्वानहरूले जस्तो गरी विषयवस्तुलाई हेरेको भए माक्र्सवाद नै जन्मिने थिएन’ उहाँले भन्नुभयो– ‘वस्तुगत र तथ्यपरक ढङ्गले नै माक्र्सले जस्तै एङ्गेल्स पनि विषयवस्तुको अध्ययन गर्नुभयो ।’

श्रम र उत्पादन सम्बन्धको बारेमा एङ्गेल्सको गहिरो दृष्टिकोण रहेको बताउँदै उहाँले त्यसको सिधै सम्बन्ध क्रान्ति र परिवर्तनसित रहेको बताउनुभयो । ‘उत्पादन पद्धतिमा गम्भीर समस्या छ भने मान्नुस् क्रान्ति आवश्यक छ, अन्यथा छैन’ अतिथि पुरीले एङ्गेल्सको उत्पादन सम्बन्धसम्बन्धी अध्ययन गम्भीर महत्त्वको रहेको बताउनुभयो । समाज विकासको महत्त्वपूर्ण तत्त्व श्रम भएको बताउँदै उहाँले श्रमकै कारण मानिस बाँदरबाट मनुष्यमा रूपान्तरण भएको एङ्गेल्सको धारणा उल्लेख गर्नुभयो । ‘श्रम र उत्पादन सम्बन्धको गहन अध्ययनबाट माक्र्स र एङ्गेल्सले पुष्टि गर्नुभयो, सर्वहारा वर्ग नै सामाजिक रूपमा क्रान्तिकारी वर्ग हो’ पुरीले यस प्रकार माक्र्सवाद सर्वहारा वर्गको मुक्तिको सिद्धान्त भएको पुष्टि हुने बताउनुभयो ।

साहित्य र कलाको विषयमा एङ्गेल्सको ठोस र सही दृष्टिकोण रहेको उहाँले बताउनुभयो । “कला, कलाका लागि” होइन, कला जीवनका लागि भन्ने धारणा एङ्गेल्सको रहेको बताउनुभयो । ‘माक्र्स, एङ्गेल्सले छुट्टै साहित्यिक कृति नलेखेको भए पनि उहाँहरूका कृतिमा माक्र्सवादी साहित्य सिद्धान्तको ठोस मार्गनिर्देशक विचार अन्तरनिहित छन्’ उहाँले भन्नुभयो । माक्र्सवाद यथार्थवादी साहित्य र कलाको पक्षमा रहेको बताउँदै उहाँले माक्र्स र एङ्गेल्सको दर्शन र विचारले साहित्य र कलालाई ठोस रूपमा मार्गदर्शन गर्न सक्षम रहेको बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्रलेसका अध्यक्ष प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरीले महत्त्वपूर्ण मन्तव्य राख्नुभएको थियो । त्यसैगरी कार्यक्रममा स्वनाम साथी, प्रा.डा. पशुपतिनाथ तिमल्सेना, डा. शम्भु कट्टेलले पूरक टिप्पणी राख्नुभएको थियो ।

उपर्युक्त भर्चुअल कार्यक्रममा देशैभरि तथा भारत, खाडी मुलुक, अमेरिकालगायत विश्वभरिबाट ७० जनाभन्दा बढीको सहभागिता रहेको थियो ।