खोटाङ, ३० जेठ । बाँदरबाट पीडित किसानहरूले जन्तेढुङ्गा गाउँपालिकाको कार्यालय घेराउ गरेका छन्। वर्षभरि खानका लागि लगाएको अन्नबाली बाँदरले नष्ट गरी उठिबास लगाएको भन्दै किसानहरूले शुक्रबार चिसापानीस्थित गाउँपालिका कार्यालय घेराउ गरेका हुन्।

प्लेकार्ड बोकेर नाराबाजी गर्दै गाउँपालिकाको कार्यालय पुगेका किसानहरूले आफ्ना माग पूरा नभए चरणबद्ध आन्दोलनमा उत्रिने चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले गाउँपालिका अध्यक्ष अरुणादेवी राई तथा उपाध्यक्ष खेमबहादुर खड्कालाई भेटेर बाँदर आतंकको दीर्घकालीन समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्।

कार्यालय घेराउपछि आयोजित छलफल कार्यक्रममा सहभागी स्थानीयवासी सूर्य राईले आक्रोश व्यक्त गर्दै भन्नुभयो, “कि जनता पाल, कि बाँदर पाल। बाँदर पाल्ने हो भने जनता विस्थापित हुनुपर्छ। बाँदरले बाँच्नै नदिने अवस्था सिर्जना भएको छ। वर्षभरि खानका लागि लगाएको अन्नबाली बाँदरले सखाप पार्छ। जनता ठूलो कि बाँदर ठूलो भन्ने छुट्याउनुपर्ने अवस्था आएको छ। बाँदर पाल्ने हो भने जनतालाई विस्थापित गरियोस्, अन्यथा हाम्रो माग सम्बोधन गरियोस्। बाँदर र जनता सँगसँगै बाँच्न सक्ने अवस्था छैन।”

किसानसँगको छलफलमा गाउँपालिका उपाध्यक्ष खेमबहादुर खड्काले बाँदर नियन्त्रणका लागि गाउँपालिकाले गत वर्षदेखि नै बजेट विनियोजन गर्दै आएको जानकारी दिनुभयो।

“बाँदरका कारण धेरै किसान समस्यामा परेका छन्,” उहाँले भन्नुभयो, “त्यसलाई नियन्त्रण गर्न गत वर्षदेखि नै बजेटको व्यवस्था गरेका छौँ। तर बाँदरले दुःख दियो भन्दैमा मार्न पाउने अधिकार कसैलाई छैन। नियन्त्रणका लागि स्वयंसेवक परिचालन गर्न बजेट विनियोजन गरिएको छ। हालसम्म किसानबाट औपचारिक रूपमा समन्वय भएको छैन।”

विरोध प्रदर्शनमा सहभागी हुन गाउँपालिकाका सबै छ वडाका किसान घण्टौँ पैदल हिँडेर चिसापानी पुगेका थिए। प्रदर्शनपछि आयोजित छलफलमा किसानहरूले अन्नबाली तथा फलफूल नष्ट गर्ने बाँदरलाई नियन्त्रणका लागि आवश्यक कानुनी व्यवस्था गर्न माग गरेका छन्।

गाउँपालिका अध्यक्ष अरुणादेवी राईले किसानका समस्या जायज भए पनि प्रचलित कानुनले बाँदर मार्ने अधिकार नदिएकाले चुनौती उत्पन्न भएको बताउनुभयो।

“गाउँपालिका बाँदर बचाएर किसानलाई मर्ने अवस्थामा पुर्‍याउने पक्षमा छैन,” उहाँले भन्नुभयो, “तर बाँदर मार्न पाउने अधिकार नेपालको कानुनमा व्यवस्था छैन। त्यसैले नियन्त्रणका वैकल्पिक उपायहरू खोजिरहेका छौँ। यसका लागि गत वर्षदेखि बजेट उपलब्ध गराउँदै आएका छौँ र आगामी नीति तथा कार्यक्रममा पनि यो विषयलाई प्राथमिकताका साथ समेटिनेछ।”

पछिल्लो समय खोटाङ जिल्लाका सबै दश स्थानीय तहमा बाँदर आतंक बढ्दै गएको छ। जङ्गलबाट गाउँ पसेका बाँदरले किसानले लगाएका अन्नबाली तथा फलफूल नष्ट गर्न थालेपछि किसानहरू थप समस्यामा परेका छन्।

यसअघि जिल्लाको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र दिक्तेल बजारमा पनि बाँदर आतंकविरुद्ध किसानहरूले गत चैत १६ गते हलो–कोदालोसहित विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। घरेलु कृषि औजारसहित प्रदर्शन गरेका किसानहरू जिल्ला प्रशासन कार्यालय खोटाङमा धर्नासमेत बसेका थिए। त्यसबेला प्रशासनले किसानका माग सम्बन्धित निकायसम्म पुर्‍याएर आवश्यक पहल गर्ने आश्वासन दिएको थियो।