टोकियो । जापानको संसद्मा भएको मतदानमा विजयी हुँदै सनाए तकाइची देशकी प्रथम महिला प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएकी छन् ।
राजनीतिमा आउनुअघि उनी टेलिभिजन कार्यक्रमकी प्रस्तोता र कुनै बेला ‘हेभी मेटल’ को एउटा साङ्गीतिक समूहकी सदस्य थिइन् । पछि उनी मन्त्री पनि बनिन् । अब उनीसमक्ष सुस्त गतिको अर्थतन्त्र, तलब नबढेको तर महँगीको मारमा परेका जापानी जनताका समस्या अनि न्यून जन्मदर र बढ्दो भूराजनीतिक तनावका पहाड छन् ।
देशको कार्यकारीका रूपमा उनले जापान र अमेरिकाको सम्बन्ध अनि ट्रम्प प्रशासनसँग निवर्तमान सरकारले गरेको ट्यारिफसम्बन्धी सम्झौतासँग जोडिएका अनेकौँ व्यवहार गर्नुपर्नेछ ।
उनको जन्म सन् १९६१ मा भएको हो । उनका बुवा कर्मचारी र आमा प्रहरी थिए । उनको लालनपालनमा राजनीति कतै पनि जोडिएको थिएन ।
हेभी मेटल सङ्गीतमा लाग्दा उनी ड्रम बजाउँथिन् । धेरै ड्रम बजाउँदा भाँचिने भएकाले उनी आफूसँग धेरैओटा ‘स्टिक’ बोकेर हिँड्थिन् । उनी स्कुबा ड्राइभिङ पनि गर्थिन् र कारमा उनको धेरै रुचि थियो ।
सन् १९८० को दशकमा जापान र अमेरिकाबिच हुने व्यापारमा तनाव उत्पन्न भएको बेलामा तकाइचीलाई राजनीतिमा जाने प्रेरणा प्राप्त भयो ।
अमेरिकाले जापानलाई हेर्ने दृष्टिकोण बुझ्न उनले अमेरिकी डेमोक्र्याट सांसद प्याट्रिसिआ स्रोइडरको कार्यालयमा काम गरिन् । स्रोइडर जापानकी आलोचक थिइन् ।
अमेरिकीले जापानी, चिनियाँ र कोरियाली भाषा र परिकार सबैलाई एउटै डालोमा राखेर हेर्ने गरेको थाहा पाइन् ।
‘जापानले आफ्नो रक्षा आफैँ गर्न नसकेसम्म जापानको भाग्य सधैँ अमेरिकाको सतही धारणाको छायामा पर्न सक्छ’ उनले निष्कर्ष निकालिन् ।
उनी सन् १९९२ को संसदीय निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवार बनिन् तर पराजित भइन् । त्यसपछि अर्को वर्ष फेरि चुनाव उठिन् र जितिन् । सन् १९९० मा उनी एलडिपीमा प्रवेश गरिन् । उनी १० पटक सांसद निर्वाचित भएकी छन् भने एकपटक निर्वाचनमा पराजित भएकी छन् । उनी पार्टीभित्र प्रखर परम्परावादी नेतृका रूपमा चिनिन्छिन् ।
उनले विभिन्न मन्त्रालयको नेतृत्व पनि गरेकी छन् । जापानमा उनी अहिलेसम्म सबैभन्दा लामो समय आन्तरिक मामिला र सञ्चार मन्त्रालय सम्हाल्ने व्यक्ति हुन् ।
एलडिपीको नेतृत्वका लागि उनले सन् २०२१ मा प्रतिस्पर्धा गरिन् तर फुमिओ किसिदासँग पराजित भइन् । सन् २०२४ मा भएको आन्तरिक निर्वाचनमा उनी पहिलो चरणमा अग्रस्थानमा थिइन् तर पछि सिगेरु इसिवा पार्टीका नेता छानिए ।
उनी तेस्रोपटकको प्रयासमा यसपालि एलडिपीको नेतृत्वमा पुगेकी छन् ।
‘मेरो लक्ष्य आइरन लेडी बन्नु हो’ उनले केही समयअघि स्कुले विद्यार्थीको एउटा समूहलाई भनेकी थिइन् ।
तकाइची दिवङ्गत पूर्वप्रधानमन्त्री शिन्जो आबेकी ‘शिष्या’ हुन् । उनले ‘आबेनोमिक्स’ अर्थात् आबेले अवलम्बन गरेको आर्थिक नीति फेरि लागु गर्ने र सार्वजनिक खर्च बढाउने तर सस्तोमा ऋण लिने वाचा गरेकी छन् ।
तकाइची निकै परम्परावादी छिन् । उनले निकै लामो समयदेखि विवाहित महिलालाई माइतीको थर राख्ने दिने कानुनको विरोध गर्दै आएकी छन् । उक्त कानुनले परम्परा बिथोल्ने उनको तर्क छ । उनी समलिङ्गी विवाहको विपक्षमा छिन् ।
‘उनी आफूलाई जापानकी मार्गरेट थ्याचर ठान्छिन् तर आर्थिक अनुशासनमा उनी पटक्कै त्यस्ती छैनन्’ जापानस्थित टोक्यो युनिभर्सिटीका प्राध्यापक जेफ किङ्स्टनले भने– ‘तर थ्याचरजस्तै उनी मेलमिलाप गराउन सक्ने नेतृ होइनन् । उनले महिलालाई सशक्त बनाउन खासै केही गरेजस्तो मलाई लाग्दैन ।’
‘मैले जीवनमा तीनपटक आफैँले नर्सिङ र हेरचाह गर्ने कामको अनुभव बटुलेकी छु’ उनले भनिन्– ‘त्यसैले हेरचाह गर्नुपर्ने, बच्चाको हुर्काउनु/बढाउनुपर्ने वा विद्यालय जान नमान्ने बालबालिकाका कारण रोजगारी छोड्न बाध्य हुने मानिसको सङ्ख्या घटाउने मेरो सङ्कल्प अझ दृढ बनेको छ ।’
उनी नियमित रूपमा विवादास्पद यासुकुनी मन्दिर जाने गर्छिन् ।
उक्त मन्दिर युद्धका बेला मारिएका युद्ध अपराधीसहितका व्यक्तिको सम्मानमा बनाइएको हो ।
उनले जापानको सेल्फ डिफेन्स फोर्सेसमाथि लगाइएको संवैधानिक प्रतिबन्ध खुकुलो पार्न पनि आह्वान गरेकी छन् । (बिबिसी)
