सिड्नी । अस्ट्रेलियाका वैज्ञानिकले बिहीबार इन भिट्रो फर्टिलाइजेसन (आइभिएफ) मार्फत विश्वको पहिलो कङ्गारु भ्रुण उत्पादन गरेको बताएका छन् । यसलाई उनीहरूले खतरामा परेका मार्सुपियल बचाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा प्रशंसा गरेका छन् ।
क्विन्सल्यान्ड विश्वविद्यालयको नेतृत्वमा रहेको टोलीले भविष्यमा दुर्लभ मार्सुपियलका लागि आइभिएफ प्रयोग गर्ने लक्ष्यका साथ यो प्रविधि पूर्वी खैरो कङ्गारुमा प्रयोग गरेको बतायो । यिनीहरूको सङ्ख्या लाखौँमा छ ।
‘अस्ट्रेलिया विश्वकै सबैभन्दा विविध मार्सुपियल जीवजन्तुको घर हो तर यहाँ स्तनपायी विलुप्त हुने दर पनि सबैभन्दा बढी छ’ प्रमुख अनुसन्धानकर्ता आन्द्रेस गाम्बिनीले विज्ञप्तिमा भन्नुभयो– ‘हाम्रो अन्तिम लक्ष्य कोआला, तास्मानियन डेभिल, उत्तरी रौँ भएको नाकवाला वोम्ब्याट र लिडबिटर पोसमजस्ता लोपोन्मुख मार्सुपियल प्रजातिको संरक्षणमा सहयोग गर्नु हो ।’
वैज्ञानिकले एकल शुक्राणुलाई सिधै परिपक्व अण्डामा प्रवेश गराउने प्रविधिद्वारा भ्रुणहरू उत्पादन गरेका हुन् ।
‘पूर्वी खैरो कङ्गारुको सङ्ख्या धेरै भएकाले हामीले घरेलु जनावर र मानिसमा पहिले नै प्रयोग गरिएका भ्रुण प्रविधिलाई अनुकूल बनाउने मोडेलका रूपमा प्रयोग गर्न तिनका अन्डा र शुक्राणु सङ्कलन गऱ्यौँ’ गाम्बिनीले भन्नुभयो– ‘हामी अहिले मार्सुपियल अन्डा र शुक्राणु सङ्कलन, संवर्धन र संरक्षण प्रविधिपरिष्कृत गर्दैछौँ ।’
उचित सहकार्य, कोष र प्राविधिक प्रगतिका साथ एक दशकभित्र आइभिएफ–सहायता प्राप्त मार्सुपियल जन्म सम्भव हुनसक्ने अनुसन्धानकर्ताले बताएका छन् ।
अस्ट्रेलियामा कङ्गारुको कूल सङ्ख्या तीन करोडदेखि छ करोडबिचमा उतारचढाव हुन्छ र जनसङ्ख्या नियन्त्रणका लागि तिनीहरूलाई प्रायः मारिन्छ ।
यी जनावरको वृद्धि र पतन जनसङ्ख्या चक्र हुन्छ । जब राम्रो वर्षा मौसमपछि चारा प्रशस्त हुन्छ, तिनीहरूको सङ्ख्या करोडौँले बढ्न सक्छ तर केही अन्य मार्सुपियल जनसङ्ख्या धेरै नै जोखिममा छन् ।
कङ्गारु आइभिएफ अनुसन्धान प्रजनन, प्रजनन क्षमता र विकास नामक सहकर्मी–समीक्षित जर्नलमा प्रकाशित भएको छ । (रासस/एएफपी)
