नारायण ढुङ्गाना, काठमाडौँ ।
सरकारले नेपालमा पहिलोपटक अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाको सूचीकरणका लागि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाएको छ ।
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले कार्यविधि नै जारी गरी ती सांस्कृतिक सम्पदाको सूचीकरणका लागि काम थालेको हो ।
अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदासम्बन्धी ऐन नभएकाले ऐन निर्माण प्रक्रिया पनि थालिएको बताइएको छ ।
मन्त्रालयका सांस्कृतिक महाशाखा प्रमुख डा सुरेश सुरज श्रेष्ठले पहिलोपटक सूचीकरणका लागि आवेदन आह्वान गरिसकेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले यो युनेस्कोमा लैजानका लागि पहिलो प्रयास पनि भएको बताउनुभयो ।
युनेस्कोको सन् २००३ को कन्भेन्सनअनुसार यस्ता सम्पादन सूचीकरण हुनुपर्छ । नेपालले अहिलेसम्म अभौतिक सम्पदाको सूचीकरण गर्न सकेको छैन । विश्व सम्पदा सूचीमा भौतिक सम्पदा मात्र सूचीकरण छन् ।
अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदा भन्नाले नेपालमा परम्परागत रूपमा बसोबास गर्दै आएका जातीय समुदायका एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा पुस्तान्तरण हुँदै र अभ्यास हुँदै आएका मौखिक परम्परा तथा अभिव्यक्ति, अभिनय तथा मञ्चन कला, सामाजिक व्यवहार अनुष्ठान, जात्रा पर्व, प्रकृति एवम् ब्रमाण्डसम्बन्धीका ज्ञान हुन् ।
यस्तै परम्परागत कला कौशल, उत्पादन गर्ने सिप र प्रविधि, परम्परागत खेल, खाद्य परिकारका सिप, पहिरनलगायत आभूषणसम्बन्धी ज्ञान, सम्पदा अभ्यास कार्यान्वयन तथा अभ्यास गर्ने स्थल र स्मरणमा रहेका तर अभ्यासमा नरहेका अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदालाई अभौतिक सांस्कृति सम्पदामा समावेश गरिएको छ ।
मुख्य गरी यस्ता सम्पदाबारे जनमानसमा सूचित गराइ संरक्षण र विकास गर्ने, सम्बद्ध व्यक्ति, समूह वा समुदायको सम्पदाप्रतिको सम्मान सुनिश्चित गर्न तथा अभिलेख राख्नका लागि राष्ट्रिय सूचिमा सूचिकरण गर्ने, सूचिकरणका लागि उत्प्रेरित गर्ने र सूचीकरण पश्चात त्यस्ता सम्पदाको संरक्षण तथा व्यवस्थापनमा प्रोत्साहन गराउने उद्देश्य रहेको छ । (रासस)
