प्रकाश थापा मगर
काठमाडौँ । नेकपा (क्रान्तिकारी–माओवादी) का अध्यक्ष मोहन बैद्यले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा अध्ययनलाई प्रोत्साहन नगर्ने प्रवृत्ति विद्यमान रहेको बताउनुभएको छ । ‘आफूले पनि अध्ययन नगर्ने, अरूले पनि अध्ययन गरोस् भन्ने नचाहने प्रवृत्ति नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा विद्यमान छ’ बैद्यले भन्नुभयो– ‘यस प्रकार अध्ययनलाई प्रोत्साहन नगर्ने प्रवृत्ति चिन्ताको विषय हो ।’

प्रगतिशील लेखक सङ्घका उपाध्यक्ष दर्शनशास्त्रका अध्येता गोपीरमण उपाध्यायको समालोचना कृति ‘प्रगतिवादी समालोचना’ को २०७६ कार्तिक १६ गते राजधानीको बागबजारस्थित हार्दिक होटलमा आयोजित विमोचन कार्यक्रममा उहाँले सो धारणा व्यक्त गर्नुभएको हो । पुष्पलालको पूर्वी विश्वको समाज विकासलाई ऐतिहासिक भौतिकवादी दृष्टिकोणले विवेचना नगरी कम्युनिस्ट आन्दोलन अघि बढ्न नसक्ने भन्ने विचार आफ्ना लागि पनि नयाँ, तर शिक्षाप्रदः रहेको बताउँदै बैद्यले अध्ययन–अनुसन्धान कार्य सामूहिक प्रकृतिको रहेको बताउनुभयो । ‘एक्लैले त केही पनि गर्न सकिन्न’ उहाँले अगाडि भन्नुभयो– ‘समाज विकासको आमूल परिवर्तनका लागि अध्ययन–अनुसन्धान पनि सामूहिक प्रकारले गरिनुपर्दछ ।’ उहाँले समालोचना कृति प्रकाशन गरेकोमा उपाध्यायलाई धन्यवाद पनि दिनुभयो ।

नेपाली समाज विकासका लागि सपना देख्नु स्वाभाविक भएको बताउँदै उहाँले वर्तमान परिस्थिति जटिल भएको दावी गर्नुभयो । देशको वर्तमान परिस्थितिबारे बिम्बात्मक प्रस्तुति दिँदै उहाँले भन्नुभयो– ‘आकाशमा बादल छ, जुन पनि छेउमा छन्, घाम पनि छेउमा ।’ समाजको आमूल परिवर्तनका सामु पर्याप्त बाधा रहेको बताउँदै उहाँले सो अभिव्यक्ति दिनुभएको थियो ।

कार्यक्रममा कृतिको समीक्षा गर्दै प्रलेसका अध्यक्ष प्रा.डा. जीवेन्द्र देव गिरीले उपाध्यायको प्रस्तुत कृतिले अध्ययनको भोक जगाउने बताउनुभयो । समालोचनामा सारपक्षमा अत्यधिक ध्यान दिइँदा रूपपक्षको चर्चातर्फ कम ध्यान पुगेको बताउनुभयो ।

अर्का समीक्षक प्रलेसका सल्लाहकार डा. विन्दु शर्माले प्रस्तुत कृति विचारको हिसाबले प्रष्ट भएको बताउनुभयो ।

पुष्पलाल अध्ययन समाज, काठमाडौँका अध्यक्ष लोककृष्ण भट्टराईको अध्यक्षता तथा प्रलेसका उपमहासचिव आरसी न्यौपानेको सञ्चालनमा सो कार्यक्रम अघि बढेको थियो ।

कार्यक्रममा जनसांस्कृतिक महासङ्घका अध्यक्ष खगेन्द्र राईले पनि मन्तव्य राख्नुभएको थियो । कृति लेखनको क्रममा भोगिएका अनुभवबारे लेखक उपाध्यायले चर्चा गर्नुभएको सो कार्यक्रममा जनता टेलिभिजनका अशेष घिमिरेले स्वागत गर्नुभएको थियो ।

नेकपाका स्थायी समिति सदस्य मणि थापा, प्रलेसका सचिव प्रकाश थापा मगर, कोषाध्यक्ष डा. धु्रवकुमार घिमिरे, पूर्व अध्यक्ष मातृका पोखरेललगायत लेखक, साहित्यकार र पत्रकारहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको सो कार्यक्रमको आयोजक पुष्पलाल अध्ययन समाज, काठमाडौँ तथा सहआयोजक प्रगतिशील लेखक सङ्घ र जनता टेलिभिजन रहेका थिए ।