काठमाडौँ । काठमाडौँ उपत्यकामा सवारीसाधनका आवागमनमा कमी हुँदा वायु प्रदूषणमा उल्लेख्य कमी आएको छ ।

ग्याल्पो ल्होसारका अवसरमा आज सार्वजनिक बिदा रहेको हुँदा प्रदूषणमा कमी आएको हो ।

मङ्गलबार दिउँसो १ बजेसम्म उपत्यकाको वायु गुणस्तर सूचकाङ्क (एक्युआई) एक सय ९१ पुगेको थियो भने आज सोही समयमा घटेर एक सय १४ मा झरेको छ ।

एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्युआई) का अनुसार मङ्गलबार काठमाडौँ विश्वकै तेस्रो प्रदूषित सहर भएको थियो । आज भने काठमाडौँ चौधौँ स्थानमा झरेको छ । हाल पाकिस्तानको लाहोर एक सय ९३ एक्युआईसहित पहिलो र सेनेगलको राजधानी डकार एक सय ९२ एक्युआईसहित दोस्रो स्थानमा रहेका छन् ।

वातावरणविद् भूषण तुलाधारका अनुसार वायु प्रदूषण बढ्नुमा यातायात क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ ।

‘सवारीसाधनको धुवाँले प्रत्यक्ष रूपमा प्रदूषण बढाउँछ । गत माघ १ गतेदेखि इँटाभट्टा सञ्चालनमा आएका छन्, जसबाट निस्कने धुवाँ र धुलो पनि प्रदूषणको अर्को कारण हो’ उनले भने ।

उनका अनुसार फोहोर जलाउने प्रवृत्ति र डढेलोको मौसम सुरु हुनुले पनि प्रदूषण बढ्ने जोखिम हुन्छ । त्यसैले समयमै पूर्वतयारी, पातपतिङ्गर व्यवस्थापन, डढेलो नियन्त्रण तथा सवारीसाधनको धुवाँ परीक्षण र मापदण्डको कडाइका साथ कार्यान्वयन आवश्यक रहेको तुलधारको सुझाव छ ।

प्रहरी उपरीक्षक नरेशराज सुवेदीका अनुसार सार्वजनिक बिदाका दिन करिब १० प्रतिशतले यातायातको चाप घट्ने गरेको छ ।

‘सार्वजनिक यातायातका कारण प्रदूषण बढ्ने कुरा सत्य हो । विस्तारै विद्युतीय बस (इभी) को सङ्ख्या बढिरहेको छ, जसले सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ’ उहाँले भन्नुभयो ।

एक्युआईको मापदण्डअनुसार शून्य देखि ५० सम्म ‘राम्रो’ (हरियो सङ्केत), ५१ देखि एक सयसम्म ‘सचेत रहनुपर्ने’ (पहेँलो सङ्केत) मानिन्छ ।

एक सय एकदेखि एक सय ५० सम्म ‘अस्वस्थ’ श्रेणीमा पर्छ, जसले विशेषगरी श्वासप्रश्वास र मुटु रोगीलाई असर गर्न सक्छ । एक सय ५१ देखि दुई सयसम्म ‘सबैका लागि अस्वस्थ’, दुई सय एकदेखि तीन सय सम्म ‘धेरै अस्वस्थ’ र तीन सयभन्दा माथि ‘अत्यन्त खतरनाक’ मानिन्छ ।